Plagiaat


Van Dis heeft géén plagiaat gepleegd, las ik in het NRC. Dan weet je inmiddels wel hoe laat het is. Van Dis, Diekstra, het zijn de notoire overschrijvers die gelukkig nog publiekelijk beschimpt worden. Ze vinden wel altijd verdedigers, wat me fascineert. Toen ik nog leraar was, moesten mijn leerlingen op een zeker moment een werkstuk maken en dat bij mij inleveren. Eén jongen had zelfs niet de moeite genomen om uit het volledig overgeschrevene de vooroorlogse dubbele oo's en sch's weg te halen. Ik gaf hem een drie, wat ik nog netjes vond. Zijn vader dacht daar anders over en liet dat duidelijk merken op de eerstvolgende ouderavond. De man bleek de voorzitter van het bestuur van de school te zijn, en liet zich daarop ook voorstaan. Zo iemand op zo'n moment van repliek te mogen dienen, is iets waarvoor je alleen maar dankbaar kunt zijn.

Het is natuurlijk geen absoluut gegeven, plagiaat. Er zijn gradaties, die bovendien van tijd tot tijd verschillen. Plagieerde Freek de Jonge Bob Dylan met zijn nummer één-liedje "Er is leven na de dood"? Het lijkt me dat hij eerder een idee van Gavin Friday had omarmd, op zijn geheel eigen wijze. Het idee was om andere liedjeschrijvers te eren met zelf vertaalde eigen uitvoeringen. Freek zocht alleen toevallig precies dezelfde liedjes uit als Friday eerder had gedaan.

Ik heb jaren geleden iets ontdekt dat me schokte. Judicus Verstegen was één van mijn favoriete schrijvers, toentertijd. Ik las het verhaal "Gerrit" in zijn bundel "De nieuwe vrijheid", Utrecht 1973. Niet lang daarvoor had ik de novelle "Helse steen" (Amsterdam 1970) van Willem G. van Maanen gelezen. Beide vertellingen hebben exact dezelfde intrige, en ook de thematiek is vrijwel gelijk. Als je je overduidelijk hebt laten inspireren, is het wel zo sympathiek om te vermelden wie je inspirator is, dacht ik toen.

Die meneer Spoor op de bres voor Van Dis: "(Hij heeft) eigen proza geschapen, waarin hier en daar het gelezene nog wel eens doorklinkt." Goed he? Om beroemd te worden, hoef je alleen nog maar Van Dis over te schrijven. Niemand die je wat maakt.

© Jan de Zeeuw, 25-12-2001

[home] [Spoor (NRC) over Van Dis] [MARE over Van Dis] [andere columns] [vorige] [volgende]